Пытанні і заданні для самакантролю
- Раскрыйце змест, значэнне і ролю арфаэпіі як навукі аб правілах і нормах літаратурнага вымаўлення.
- Якое значэнне мае строгае захаванне адзінства вымаўленчых, лексічных, фанетычных і граматычных норм, правільнасць, чысціня і выразнасць мовы ў яе пісьмовай і вуснай формах?
- Да якога часу адносіцца фарміраванне беларускай літаратурнай арфаэпіі, на якой моўнай базе яна заснавалася?
- Назавіце прычыны парушэння арфаэпічных норм.
- У якіх адносінах з арфаэпіяй знаходзяцца інтанацыя, дыкцыя і націск?
- У чым асаблівасці вымаўлення націскных галосных?
- У чым асаблівасці ненаціскных галосных?
- Растлумачце, чаму галосныя [о], [э] не пад націскам у адных выпадках вымаўляюцца як гук [а], а ў другіх – як [ы].
- Як вымаўляецца каранёвы пачатковы галосны [і] ў пазіцыі пасля прыставачных галосных?
- У чым асаблівасці вымаўлення галосных у запазычаных словах?
- Як вымаўляюцца зычныя [р], [ж], [ш], [ч], [дж], [дз], [г]?
- Як вымаўляюцца спалучэнні зычных [зж], [сч], [сш], [дч], [тч]?
- Адзначце асаблівасці вымаўлення зычных на стыку марфем.
- Як вымаўляюцца спалучэнні двух аднолькавых зычных на стыку прыстаўкі і кораня, кораня і суфікса? Прывядзіце прыклады.
- Укажыце на арфаэпічныя адметнасці ў вымаўленні граматычных форм у наступных словах ці іх спалучэннях: добрага, ціхага, летняга; светлыя, дарагія; бяром, нясём, вядзём; бяром, ідзём, панясём; адзеўся, абуўся; мераю, хітрую; двух рублёў, дзвюх капеек; два высокія дрэўцы; хадзіў па лесе, па дарогах; ісці ў ягады, па ваду.
- Якія памылкі ва ўжыванні і вымаўленні вышэйназваных словаформ трапляюцца ў практыцы моўных зносін людзей, у вуснай і пісьмовай мове?
- Пералічыце асноўныя адрозненні вымаўлення гукаў у беларускай і рускай мовах.
- Што такое націск, у чым ён праяўляецца і яго якая роля ў мове?
- Адзначце рысы, характэрныя для націску ў беларускай мове. Якія функцыі можа выконваць націск у мове?
- Якімі акцэнтуацыйнымі адметнасцямі характарызуюцца складаныя словы? У якіх выпадках складаныя словы маюць два націскі?
- Прывядзіце прыклады акцэнталагічных варыянтаў слоў.
- Ці супадае месца націску ў аднолькавых словах беларускай і рускай моў. Адказ абгрунтуйце.
- Якімі арфаэпічнымі слоўнікамі вы карысталіся?