5. Суадносіны тыпу і формы дзяржавы
Паняцце тыпу дзяржавы, як вядома, дазваляе канкрэтызаваць сутнасць дзяржавы, дакладна акрэсліць тыя агульнасацыяльныя і вузкакласавыя інтарэсы, якія ажыццяўляе дзяржава ў канкрэтна-гістарычных умовах, але на нейкім даволі значным гістарычным адрэзку часу – у межах грамадска-эканамічнай фармацыі, у нейкай цывілізацыі ці адносна асобы і яе прававога становішча. Паняцце ж формы дзяржавы паказвае, якім чынам арганізавана дзяржаўная ўлада, як яна ажыццяўляецца і якія метады і прыёмы выкарыстоўвае дзяржаўная ўлада.
У межах аднаго тыпу дзяржаўнасці выкарыстоўваюцца розныя формы дзяржавы, розныя формы праўлення, дзяржаўна-тэрытарыяльнага ўладкавання і дзяржаўна-прававога рэжыму. У звязцы «тып – форма дзяржавы» вядучай аказваецца першая складаная частка – тып дзяржавы. Дзве дыялектычна ўзаемазвязаныя складаныя часткі сутнасці дзяржавы – агульнасацыяльныя інтарэсы, так званыя агульныя справы, і «вузкакласавыя інтарэсы» патрабуюць для свайго належнага вырашэння адэкватных форм праўлення, дзяржаўна-тэрытарыяльнага ўладкавання і дзяржаўна-прававога рэжыму.
Перамены, якія адбываюцца ў сутнасці дзяржавы, аказваюць уздзеянне на форму дзяржавы. Перавага, дамінаванне ў сутнасці дзяржавы агульнасацыяльных інтарэсаў над інтарэсамі «вузкакласавымі» азначае, што найбольш адэкватнымі для вырашэння гэтых інтарэсаў будзе дэмакратычны дзяржаўна-прававы рэжым, а таксама рэспубліканская форма кіравання і такая форма дзяржаўна-прававога ўладкавання, якая дазваляе найбольш адэкватна ўлічыць інтарэсы ўсіх слаёў насельніцтва, усіх нацыянальных груп і ўсіх адміністрацыйна-тэрытарыяльных адзінак. Перавага ў сутнасці дзяржавы «вузкакласавых інтарэсаў» на працяглым гістарычным этапе развіцця дзяржавы абумоўлівае перамены ў дзяржаўна-прававым рэжыме, форме праўлення і форме дзяржаўна-тэрытарыяльнага ўладкавання.
У сваю чаргу форма дзяржавы ў стане аказваць уздзеянне на сутнасць дзяржавы. Перамены ў формах праўлення, а таксама ў дзяржаўна-прававым рэжыме аказваюць уздзеянне на суадносіны ў сутнасці дзяржавы агульнасацыяльных і «вузкакласавых» задач. Усталяванне рэспубліканскай формы праўлення, дэмакратычнага дзяржаўна-прававога рэжыму наўпрост можа прывесці да таго, што дзяржаўная ўлада асноўную ўвагу стане надаваць вырашэнню агульнасацыяльных, а не «вузкакласавых» праблем.