Рытм– залаты ключык мцзыкі
^ Вверх

РЫТМ – ЗАЛАТЫ КЛЮЧЫК МУЗЫКІ 

Угледзься ў малюнкі. Ці заўважыў ты, што ў прыродзе і ў жыцці ёсць свой рытм – чаргаванне розных з’яў? 

У музыцы таксама ёсць рытм. Гэта чаргаванне розных (доўгіх і кароткіх) працягласцей (нот):

Такі запіс называецца рытмічны малюнак.

Каб яго прачытаць, трэба ведаць рытмасклады. 

Рытмасклады могуць быць:

                      та (дон)

                      ці-ці (дзі-лі)

                      та-а (до-он)

                      та-а-а-а (до-о-о-он)

Адпляскай на рытмасклады “та”, “ці-ці”, “та-а” рытмічныя малюнкі і пазнай па іх знаёмыя табе песні “Небыліца”, “Кружева осенние”: 

Рытм, як ключык, “адкрыў” табе назвы песень. 

Чытаць рытмічныя малюнкі можна з дапамогай жэстаў, якія гучаць: воплескаў, плескачоў, пстрыканняў, тупання. 

Выканай наступны рытмічны запіс: 

Штыль уверх (          ) – выконвае правая рука, нага.

Штыль уніз (              ) – выконвае левая рука, нага. 

З дапамогай жэстаў, якія гучаць, можна акампаніраваць спевам. Падбяры жэсты і праспявай песеньку: 

Разные ребята

Д. Кабалеўскі

Якімі працягласцямі нот запісаны песенькі пра спакойных рабят і якімі – пра непаседаў? Чаму? 

Пешки – крепкие орешки

Словы В. Кручкова                                                          Музыка Г. Струвэ

1. Король упал, а это значит

Сражаться дальше смысла нет и сил.

И королева горько плачет

И гриву конь понуро опустил.

Припев: Пешки, пешки, что же скажут пешки,

              Каждая пешка знает свою роль.

              Если пешки крепкие орешки,

              Не победим наш шахматный король.

2. Опять «е-два» на «е-четыре»,

Всегда вперёд веди войска свои.

Нас ждут бои в суровом мире,

И надо нам выигрывать бои.

Припев.

3. У нас в боях растёт отвага,

Мы учимся науке побеждать,

Всегда вперёд, назад ни шагу,

Ведь пешки не умеют отступать.

Припев.

Адплясквай рытм песні на рытмасклады. Рытм            чытай “таі-ці”, а рытм  - “тэй-ры”. 

Калі ля ноты стаіць кропка  ці  – такі рытм называецца пункцірным. Ён надае музыцы пругкасць і вастрыню. 

Крокодил и Чебурашка

І. Арсееў

Выконвай рытмічны малюнак кожнай папеўкі воплескамі і прагаворвай рытмасклады.

Параўнай рытм папевак. Якую з іх ты аднясеш да песні, а якую да вальса? 

Стр.23 

Які характар надаў мелодыі гэты рытм?

Вызначы па рытму, што гучыць: песня, танец ці марш?

Спявай папеўкі ў характары музыкі.

Ці пераканаўся ты ў цудоўнай сіле рытму? Ён здольны адну і тую ж мелодыю ператварыць у песню, вальс, польку, марш. 

Паўза ў музыцы 

Дружа, ты ўжо сустракаў у нотным запісу вось такія значкі:

Гэта паўзы. 

Паўза – знак маўчання ў музыцы. Як і працягласці нот, паўзы бываюць доўгія і ароткія: 

                                  па – а – а – а

                                  па – а

                                  па

                                  пэ 

Вызначы паўзы ў музычных фрагментах і назаві іх рытмаскладамі: 

Лявоніха

Беларуская народная песня

  1. А Лявоніху Лявон палюбіў,

Лявонісе чаравічкі купіў;

Лявоніха, душа ласкавая,

Чаравічкамі палясківала.

  1. Ой, Лявоніха, Лявоніха мая,

Ты такою прыгажуняй не была.

Як збяромся мы ў свята пагуляць,

Нам Лявоеіхі сваёй не пазнаць.

Паспрабуй танцаваць пад музыку. Якія будуць твае рухі: плаўныя, роўныя або з падскокамі, прытопамі?

Адзначай моцную долю ігрой на бубне ці трохвугольніку. 

Лявоніха

Беларуская народная песня 

1. Запражыце сівых коней

У вазок шырокі:

Хоча ехаць верабейка

У госці да сарокі.

2. Як прыехаў верабейка

Ды шпорамі ляснуў,

Выскачыла сарочанька:

-        Прашу, калі ласка

3. Прашу, прашу верабейка,

Мяне не цурацца, -

І за стол саджае госця,

Просіць частавацца. 

Пра што пяецца ў песні? Знайдзі выразныя фарбы для выканання кожнага куплета.

Выканай песню з музычным акампанементам: 

Гэта песня – маленькі спектакль. Разыграй яго з сябрамі.

Сапраўднае сяброўства лепш за багацце.

 Мама

Словы Ю. Энціна                               Музыка Ж. Буржаа, Т. Папа

Припев:

Мама – первое слово,

Главное слово в каждой судьбе.

Мама жизнь подарила,

Мир подарила мне и тебе.

1. Так бывает – ночью бессонною

Мама потихоньку всплакнёт,

Как там дочка, как там сынок её –

Лишь под утро мама уснёт.

Припев.

2. Так бывает – если случится вдруг

В доме вашем горе-беда,

Мама – самый лучший, надёжный друг –

Будет с вами рядом всегда.

Припев.

3. Так бывает – станешь взрослее ты

И, как птица, ввысь улетишь,

Кем бы ни был, знай, что для мамы ты –

Как и прежде, милый малыш.

Припев. 

Пра што расказала табе песня? Якія пачуцці ў цябе яна выклікала? Перадай іх у сваім выкананні. 

Маці Божая! Адзіная для ўсіх,

Свеціцца імя тваё святое.

Ахінай заўжды дзяцей сваіх

Усямоцнай шатай залатою

Л.Кебіч

Маці Боская Адзігітрыя “Неўвядальны  цвет”*

*Адзігітрыя – з грэчаскай мовы – пуцяводная. 

Усё пачынаецца з Маці… 

У кожнага з нас ёсць матуля,

Якая да сэрца прытуліць,

І з рук сваіх цёплых і легкіх

У свет неабсяжны, шырокі

Адправіць:”Ляці, птушанятка,

Дай Бог табе долі, дзіцятка!”

Л.Кебіч  А. Кузьміч Мадонна ў воблаках 

Люлі-люлі, цэлы дом спіць

Беларуская народная песня

 

Люлі-люлі, цэлы дом спіць,

А каток на печы сон сніць.

Люлі-люлі-люлі. 

Ціха, мышка, варушыся,

Бо каточак прытварыўся.

Люлі-люлі-люлі. 

Як пайшоў каток на ганак,

Знайшоў маток абаранак.

Люлі-люлі-люлі 

Таму-сяму прадаваў,

А Манечцы дарма даў.

Люлі-люлі-люлі 

Скочыў коцік у мякіну,

А Манечка – у пярыну.

Люлі-люлі-люлі. 

З якім настроем, пачуццём пяюцца калыханкі? Чаму? Назаві знаёмыя табе калыханкі. Дзе ты іх чуў? Праспявай адну з іх.

 Люлі-люлі, цэлы дом спіць 

Кожны музычны твор мае свой характар, свой лад. Ён дапамагае перадаць розныя пачуцці чалавека, яго настрой. Калі музыка гучыць мякка, зацемнена, смутна, яна напісана ў мінорным ладзе. А калі весела, светла, цвёрда – умажорным.